Programy zabezpieczenia społecznego to siatki bezpieczeństwa tworzone przez rządy, aby pomagać ludziom w trudnych sytuacjach życiowych. Ich celem jest ochrona ludności przed wstrząsami gospodarczymi spowodowanymi starzeniem się, chorobami, bezrobociem lub niepełnosprawnością. Chociaż dokładne nazwy i struktura takich systemów różnią się w zależności od kraju, podstawowa idea pozostaje taka sama. Zgodnie z umową zbiorową nikt nie powinien samotnie mierzyć się z ruiną finansową.
Najwcześniejsze współczesne wersje tych systemów pojawiły się w Niemczech w latach osiemdziesiątych XIX wieku. Od tego momentu kierunek rozwoju jest jasny. Rozszerzono zakres ochrony. Do systemu włączono więcej osób. Ubezpieczonych było więcej rodzajów ryzyk. W wielu krajach panuje coraz większa zgoda co do tego, że zapewnienie podstawowego poziomu ochrony jest podstawowym obowiązkiem rządów. W podejściu tym zabezpieczenie społeczne nie jest postrzegane jako rozdawnictwo dla biednych, ale raczej jako prawo przysługujące wszystkim obywatelom, którzy nie są w stanie sami o siebie zadbać.
System zabezpieczenia społecznego
Każdy program zabezpieczenia społecznego działa według określonych zasad. Zasady te określają, kto jest objęty ubezpieczeniem, kto płaci za te usługi i jakie świadczenia się przysługują. Główne zmienne to:
- Ubezpieczone ryzyka: Utrata pracy? Emerytura? Obrażenia?
- Kwalifikowalność: Kto jest uprawniony do otrzymywania świadczeń? Czy obowiązuje okres oczekiwania?
- Poziom świadczenia: Jaki procent dochodu podlega zwrotowi?
- Finansowanie: Z podatków, składek pracodawcy czy ze źródła mieszanego?
- Administracja: Kto zarządza funduszami i rozliczeniami?
Częstym problemem jest „blokada czasowa”. Wiele programów wymaga pracy i uczestnictwa w systemie przez określony czas, zanim będzie można zakwalifikować się do świadczeń. Uniemożliwia to uczestnictwo osobom, które już znalazły się w sytuacji kryzysowej.
Emerytury i świadczenia dla osób pozostałych przy życiu
Najbardziej powszechnymi elementami systemu zabezpieczenia społecznego są programy przeznaczone dla osób starszych i niepełnosprawnych. Programy te są zwykle skierowane do całej populacji. Udział pracowników jest obowiązkowy. Jeśli przestaniesz pracować z powodu trwałej niezdolności do pracy niezwiązanej z wiekiem lub warunkami pracy, masz prawo do świadczeń.
Systemy te zwykle działają jak składki ubezpieczeniowe. Najpierw dokonujesz płatności, a następnie otrzymujesz płatności. Świadczenia zazwyczaj wahają się od 30 do 60% wynagrodzenia podstawowego. Nie zastępuje całkowicie dochodu. Jest to poziom minimalny (piętro). Celem jest zapobieganie ubóstwu, a nie utrzymanie stylu życia do emerytury. Obejmuje również świadczenia rodzinne, które zapewniają dochód osobom pozostającym na utrzymaniu w przypadku śmierci pracownika. Aby złagodzić nagły szok finansowy związany ze stratą osoby pozostałej przy życiu, programy te mają zazwyczaj mniej rygorystyczne wymagania kwalifikacyjne niż programy emerytalne.
Opieka medyczna
Programy opieki zdrowotnej są najbardziej złożoną częścią państwa opiekuńczego. Są też najbardziej upolitycznieni. Zmiany w tym obszarze są ogromne. Niektóre kraje oferują powszechne ubezpieczenie zdrowotne. Inne obejmują wyłącznie pracowników zatrudnionych przez uczestniczące firmy.
Modele finansowania są bardzo zróżnicowane. Mógłby istnieć system, w którym rząd bezpośrednio płaci prywatnym lekarzom. Alternatywnie może istnieć system, w którym płacisz z własnej kieszeni, a następnie otrzymujesz zwrot pieniędzy od rządu. Każde podejście ma swoje kompromisy.
Kiedy udział społeczności w opiece zdrowotnej jest zmienny, zmieniają się także wybory pacjenta, trwałość relacji lekarz-pacjent, zachęty do obniżania kosztów i łatwość administracji.
Doradztwo dostawcy może obniżyć koszty, ale może ograniczyć wybór. Jeśli pacjent płaci lekarzowi bezpośrednio, możliwości jest wiele, jednak koszty mogą znacznie wzrosnąć. Nie ma idealnej równowagi. Pytanie tylko, kto podejmuje ryzyko.
Ubezpieczenie na wypadek bezrobocia
Zasiłki dla bezrobotnych są powszechne w krajach rozwiniętych. Nie ma to miejsca w krajach rozwijających się. Programy te przeznaczone są dla osób, które są normalnie zatrudnione, ale utraciły pracę nie z własnej winy. Jeśli chcesz i jesteś w stanie pracować, masz prawo do otrzymywania płatności.
Płatności mają charakter tymczasowy. Przez ograniczony czas będziesz otrzymywać 50-75% swojego wynagrodzenia podstawowego. Nie jest to zamierzone jako długoterminowe źródło dochodu. To jest most. Dzięki temu utrzymasz się na powierzchni, gdy będziesz szukać nowej pracy. Finansowanie pochodzi z obowiązkowych składek na ubezpieczenie płaconych przez pracodawców, pracowników lub jedno i drugie i czasami jest uzupełniane przez fundusze rządowe.
Świadczenia rodzinne
Niektóre rządy zapewniają płatności bezpośrednie rodzinom z dziećmi. Są to świadczenia rodzinne. Często przyznawane są rodzinom z minimalną liczbą dzieci.
W niektórych przypadkach może to być krok w kierunku gwarantowanego dochodu dla Twojej rodziny. To jest uniwersalny przewodnik. Może również uzupełniać inne wsparcie, takie jak zasiłki dla bezrobotnych. Celem jest zrównoważenie kosztów wychowywania dzieci, które mogą powodować ogromne obciążenia finansowe dla pracujących rodzin.
Odszkodowania pracownicze
Jest to najstarszy i najbardziej rozbudowany program ubezpieczeń społecznych. W programie mogą brać udział pracownicy firm określonej wielkości. Finansowanie jest proste. Twój pracodawca opłaca Twój plan ubezpieczenia.
Jeśli odniosłeś obrażenia w pracy, możesz być uprawniony do zwrotu kosztów leczenia i zaległego wynagrodzenia. Przywrócenie wynagrodzenia wynosi zwykle 50–75% rzeczywistego wynagrodzenia. Możesz także otrzymać specjalne odszkodowanie, jeśli członek Twojej rodziny stanie się niepełnosprawny lub umrze.
Jest niuans. Przyjęcie tych świadczeń zazwyczaj oznacza rezygnację z prawa do pozwania pracodawcy o odszkodowanie. To kompromis. Otrzymujesz gwarantowane odszkodowanie bez ustalania winy. Tracisz możliwość dochodzenia wyższego odszkodowania w postępowaniu sądowym.
Pomoc społeczna: pozostała siatka bezpieczeństwa
Nie każdy dostaje się do programów opartych na składkach. Niektóre osoby nie są objęte systemami związanymi z pracą. Tu właśnie pojawia się pomoc państwa. To jest ostateczna siatka bezpieczeństwa. Podnosi tych, którzy wypadli z systemu.
Beneficjentami są:
* Osoby starsze, które nie przepracowały wystarczająco długo, aby otrzymać emeryturę.
*Osoby niewidome i niepełnosprawne nieobjęte innymi programami.
* Biedne rodziny z dziećmi na utrzymaniu.
Pomoc ta zazwyczaj opiera się na potrzebach, a nie na wcześniejszych płatnościach. To twoja ostatnia linia obrony. Gwarantuje podstawową ochronę nawet osobom spoza formalnego rynku pracy.
Wniosek
W systemach zabezpieczenia społecznego nie chodzi tylko o pieniądze. Cenią stabilność. Zmniejszają strach przed nieznanym. Rozkładając ryzyko na większą grupę, można zarządzać pojedynczymi wstrząsami. Konkretne mechanizmy są różne. Modele finansowania są różne. Poziomy świadczeń są różne. Ale główny cel pozostaje ten sam.
Jaka powinna być wystarczająca ochrona? To jest kwestia polityczna. Oczywiste jest, że bez tych planów całe ryzyko finansowe współczesnego życia spada na barki jednostki. Dla większości ludzi jest to ryzyko, z którym nie mogą sobie poradzić sami.
